22 May 2016

Anadolu Glayölü

Glayölleri hatırlayan var mı? 80'lerin en meşhur aranjman çiçeğiydi. Yeşilçam filmlerinde de sıklıkla görürdük; şimdi ise lilyum aldı yerini. Uzun zaman sonra gezindiğim tarlaların birinde vahşi glayöllere rastladım.

Bu çiçek, zeytinliklerde, mısır ve çavdar tarlalarında kendiliğinden bitiyor. Yöresel adı ekin çiçeği. Tatlı bir köke sahip; dövülerek, una karıştırıldığında ekmekleri daha lezzetli ve sağlıklı yaptığı söylenir. Köylüler bu çiçeği hayvanları çok sevdiği için toplarlar; kabızlık çeken hayvanlara iyi geldiğini düşünüyorlar.

Anadolu glayölü, adından da anlaşıldığı gibi yalnızca Türkiye'ye özgü, yani endemik. Kızılçam ormanlarında, maki ve kireç taşlı bölgelerde yetişiyor. Akdeniz ve Ege'nin bazı bölgelerinde rastlanıyor.  Bu tür, tıpkı bin beş yüz bitki gibi yok olma tehlikesi altında. Ancak nesli, ne insanların birkaç demet toplaması ne de hayvanların yemesi ile tükenir Yapılaşma aşığı açgözlülerin her gördüğü araziye çöreklenme arzusu ve hemen hemen her dağda açılan taş ocakları yüzünden güzelim flora yok oluyor.  Taş ve mermer ocaklarından çıkan toz, bitki yapraklarını kaplayarak fotosentezi engelliyor. Çiçeklenme döneminde ise döllenmenin önüne geçiyor.

Bütün bu haltlar yetmezmiş gibi, inşaatlar sonrasında artan betonlar kırsal alanlara kaçak olarak dökülüyor ve adeta bitki mezarlıkları oluşuyor. Güneş, hava ve sudan mahrum kalan bitkiler betonların altında kök salamıyor ve bir müddet sonra dirençleri kırılıyor.




25 yorum:

  1. Rengi harikaymiş. Çiçeği hatırladım ama vahşi olanı daha güzelmiş bence.

    YanıtlaSil
  2. Nasıl da nazlı ve güzel. Biz insanların bu aç gözlülüğü yok mu...

    YanıtlaSil
  3. Şu güzellikleri yok ediyoruz ha:(((Yazıklar olsun bize yuh yahu! Yeter sonunda her yer beton olunca ne yiyip, ne içeceğiz? Kızılderilerin söylediği gerçek olacak sonunda:(( rahmetli annem çok severdi, bayram filan gibi özel günlerde alırdı mutlaka. Üsküdar Çiçekçi'de otururken adı gibi bir çiçekçi geçerdi, sepet sarkıtır alırdık ondan kulağı çınlasın yaşıyorsa, öldüyse Allah rahmet eylesin. ENçok annem ve karşı apt. komşumuz Suna hanım aldığından geçerken kafasını kaldırır bizim pencerelere bakardı:)))ne güzel çekmişsin resmini mor mor bayıldım...kalemine sağlık Burcu'm.

    YanıtlaSil
  4. Çiçekle, yeşille ,orman ve mavi gökyüzü ile heyecanlanmayan beton aşığı anlaşılmaz bir zihniyet. Akıl tutulması dedikleri bu olsa gerek. Bu güzel çiçekler ve bilgiler için teşekkürler. Selamlar.

    YanıtlaSil
  5. Cicegi gormuslugum var da, adini senden ogrendim. Bunun icin sana ayrica tesekkur ederim :) Neleri yok etmedik ki, artik tam doga katili olduk diye dusunuyorum :( Oysa ki doga bize oyle bir enerji veriyor ki...

    YanıtlaSil
  6. Glayölü biliyordum bunları güzel sanatlar lisesindeyken pek çok çiçek gibi bize resmettirmişlerdi.

    Konuya katkım olsun diye eski filmlerden glayöllü bir kare buldum.

    http://picpaste.com/__i__ek-gkSArZi2.jpg

    YanıtlaSil
  7. Bina yapmak adına çevredeki bitki ve ağaçların yok edilmesi çok üzücü ne zaman dur denilecek bilmiyorum ama inan canım her yer aynı dediğin gibi glayöller ege de de çok olurdu şimdilerdeki çiçeklerin şekli ve kokusu bile değişti ya kokmuyor yada farklı oluyor en azından olanları resmedebilmen bile güzel .

    YanıtlaSil
  8. resmen canım yandı,bu açlık,aç gözlülük bitmedi,bitmedi.

    YanıtlaSil
  9. Glayölleri hatırlamaz mıyım? Kendiliğinden yetişenini gördüğümü hatırlamıyorum. Bakıp görmediğimiz güzelliklerden biri de olabilir.

    YanıtlaSil
  10. Ne yazık ki her gelen yıl flora ve fauna için bir önceki yıla göre daha ağır koşullar getiriyor.Burada da gördüğüm bu güzelim bitki, geçen yıla göre daha az. Ben bir tanesini özenle söküp bahçeme dikmiştim; türü koruma adına. Öyle güzel açtı ki.. Yalnız böyle üç beş kişinin üzülüp duyarlı davranması ile olmuyor.Ciddi devlet politikası ve yerel halkın işbirliği ile korunmalı bu türler. İşte bu noktada içim daha da acıyor. Çünkü ne yerel halkta bu bilinç, ne de doğru devlet politikası var bu ülkede.

    YanıtlaSil
  11. Ne de naif bir çiçek....
    Maalesef tüketim toplumun açlığına kurban oluyor ekolojik yaşam :(

    YanıtlaSil
  12. Glayölleri ben bahçemde yetiştireyim diye bin takla atarken...O kendiliğinden tüm ihtişamıyla yetişmiş.Ne kadar güzel rengi..
    Ah bizim buralarda da dağ taş mermer ocağı...Pisliklerini dere sularına veriyorlar..Derelerin suyu beyaz beyaz zehir akmakta...Yani anlayacağın içler acısı :(((

    YanıtlaSil
  13. güzel bir çiçek maalesef o da insanoğlunun açgözlülüğü karşısında boynunu büktü :(

    YanıtlaSil
  14. Canım merhaba;
    Nasıl da böyle bir güzelliği yakaladın diye şanslısın ... Gerçekten de çok güzel çekim yapmışsın ... Kokusuz çiçeğim gerçekten de ne çok kullanılırdı ... Şimdi yok ...
    Bu arada anlattığın bilgiler için teşekkürler ... Hiç bilmiyordum hele ki ekmek yapımında kullanıldığını ...
    Yine beni mutlu eden kare ve bilgilerle haftaya başladım sayende ... Teşekkürler güzellik ..

    YanıtlaSil
  15. Aa annemlerin yanındaki yonca tarlasından toplamıştık biz de. Gerçekten çok zarif bir çiçek.

    YanıtlaSil
  16. Bir çoğumuzun hiç görmediği görenlerinde ot diye umursamadığı çiçek hakkında ne kadar çok bilgi vermişsin farkındalık yarattın teşekkürler

    YanıtlaSil
  17. Nasıl da güzel , doğanın bize sundukları

    YanıtlaSil
  18. ne kadar narin bir görüntüsü var..nazlı,naif
    Sen isimlerini bilmemnelerini nerden biliyon bunların vallahi ağzın açık hayran ve beğeni ile bakan bir kadınım sayfana da sana da

    Sevgiler

    YanıtlaSil
  19. Çiçeği tanıyordum ama adı dahil taşıdığı tüm özellikleri senden öğrendim. Kökünün tatlı olup ekmeğe katılınca lezzet verdiğini de. Son kısımda yazdıklarına içim acıdı. Zaten yıllardır görmediğim bir çiçek. Yazıktır, günahtır, doğa denen şey kalmayacak yakında. Bu gidişatla kırsal alanlar ay yüzeyine benzeyecek sanırım :(

    YanıtlaSil
  20. Özel buketlerin olmazsa olmazlarıydı bir zamanlar.
    Hızla betonlaşan dünya da gelecek nesiller tesadüfen bir kitap ya da dijital yayınlar da görecekler bu gidişle.
    Ülkemiz de son sürat yapılan doğa katliamları da içimi acıtıyor:(

    YanıtlaSil
  21. Vahşi kapitalizmin, acı sonuçları maalesef...Ahu Tuğba, Rahmetli Oya Aydoğan'ı hatırlıyorum. Sahne arkasına gelen glayöllü arajmanlarını..Annemle az aramamıştık yapma glayöl...Çok güzel bir yayın olmuş nostaljik...teşekkürler

    YanıtlaSil
  22. Bu çiçeği ilk kez duyuyorum Burcu daha önce hiç denk gelmedim. Renginin güzelliği çok güzelmiş, taştı betondu derken yazık oluyor tabiata ileride anlayabilecekler mi merak ediyorum.

    YanıtlaSil
  23. Resimlerin her biri birbirinden etkileyici. Baka kalmamak elde değil.

    YanıtlaSil
  24. bu çiçeğin tokumu/soğanı nı nereden tedarik edebilirim?

    YanıtlaSil